DNS nedir? DNS kayıtları ne işe yarar?

Son güncelleme: 30 Ekim 2026

DNS (Alan Adı Sistemi), insanların hatırlayabildiği alan adlarını (örneğin example.com) bilgisayarların kullandığı IP adreslerine çevirir. Telefon rehberi gibi çalışır: ismi yazarsınız, numarayı alırsınız.

Bir alan adı nasıl çözülür?

Tarayıcı önce kendi önbelleğine, sonra işletim sisteminin önbelleğine bakar.
Cevap yoksa sorgu bir çözümleyiciye (resolver) gider. Bu genellikle internet sağlayıcınızın ya da 1.1.1.1 ve 8.8.8.8 gibi genel bir DNS hizmetinin sunucusudur.
Çözümleyici gerekirse kök sunuculara, sonra alan adının uzantısından sorumlu sunuculara (.com, .tr gibi), en sonunda alan adının yetkili sunucusuna sorar.
Cevap IP adresi olarak döner ve bir süre önbellekte tutulur.

Başlıca kayıt türleri

Kayıt	Ne yapar?
A	Alan adını bir IPv4 adresine bağlar.
AAAA	Alan adını bir IPv6 adresine bağlar.
CNAME	Bir adı başka bir alan adına yönlendiren takma addır.
MX	E-postanın hangi sunucuya gideceğini ve öncelik sırasını belirler.
NS	Alan adından sorumlu DNS sunucularını gösterir.
TXT	Serbest metin tutar. E-posta doğrulaması (SPF, DKIM, DMARC) ve alan adı sahipliği doğrulamaları burada yer alır.
PTR	Ters sorgudur: IP adresinden alan adına gider. E-posta sunucuları için önemlidir.

TTL ve değişikliklerin görünmesi

Her kaydın bir TTL değeri vardır (saniye cinsinden). Çözümleyiciler cevabı bu süre boyunca önbellekte tutar. Bir kaydı değiştirdiğinizde herkes yeni değeri hemen görmez, eski önbellekler TTL dolana kadar eski cevabı verebilir. Buna yaygın olarak DNS yayılması denir ve birkaç dakikadan saatlere kadar sürebilir.

Gizlilik notu

Klasik DNS sorguları şifresiz gider, bu yüzden sağlayıcınız hangi alan adlarını sorguladığınızı görebilir. DNS over HTTPS (DoH) sorguyu şifreler. Sitemizdeki DNS aracı da Cloudflare'in DoH hizmetini kullanır.

Çözümleyici ve yetkili sunucu farkı

DNS tek bir sunucu değil, birlikte çalışan bir sistemdir. Cihazınızın sorduğu sunucuya özyinelemeli çözümleyici (recursive resolver) denir. Genellikle sağlayıcınızın sunucusudur, ya da kendiniz seçtiyseniz 1.1.1.1 ya da 8.8.8.8 gibi bir genel hizmettir. Çözümleyici cevabı kendi bilmiyorsa sırayla kök sunuculara, .com ya da .tr gibi uzantıyı yöneten sunuculara ve en sonunda alan adının sahibinin kayıtlarını tutan yetkili sunucuya sorar, cevabı size iletir ve bir süre saklar.

Kök sunucular zincirin başlangıç noktasıdır. Kök sunucu kimliği A'dan M'ye 13 tanedir, ama bunların her biri dünyanın dört yanında çok sayıda kopya olarak çalışır. Bu dağıtık yapı DNS'in tek bir noktadan çökmemesini sağlar.

Önbellek neden önemli?

Her sorguda zinciri baştan yürümek yavaş olurdu. Bu yüzden her çözümleyici, aldığı cevabı kaydın TTL değeri kadar saklar. Tarayıcınızın ve işletim sisteminizin de kendi önbelleği vardır. Birkaç katman olduğu için bir kaydı değiştirdiğinizde dünyanın her yerinde aynı anda görünmez. Bu yayılma süresine halk arasında "DNS yayılması" denir, ama aslında olan şey eski cevapların önbellekten sırayla düşmesidir.

Şifreli DNS: DoH ve DoT

Klasik DNS sorguları şifresizdir ve genellikle 53 numaralı portu kullanır. Yani ağdaki biri hangi alan adlarını sorguladığınızı görebilir. DNS over HTTPS (DoH) ve DNS over TLS (DoT), sorguları şifreleyerek bunu zorlaştırır. Modern tarayıcılar ve Android'in "Özel DNS" ayarı bu yöntemleri destekler. Şifreleme sorguyu ağdaki gözlemciden gizler, ama sorguyu yanıtlayan çözümleyici hâlâ neyi sorduğunuzu görür. Hangisine güveneceğiniz bir gizlilik tercihidir. Sunucu değiştirme adımları için DNS sunucusu nasıl değiştirilir yazısına bakın.

DNSSEC kısaca ne yapar?

DNSSEC, DNS cevaplarının dijital imzayla doğrulanmasını sağlar. Amaç cevabın yolda değiştirilmediğinden emin olmaktır. Şifreleme yapmaz, yalnızca kimlik ve bütünlük doğrular. Alan adı sahibi kayıtlarını imzalamışsa ve çözümleyici doğrulama yapıyorsa, sahte bir cevap kabul edilmez.

Komut satırıyla sorgulama

DNS kayıtlarını kendiniz de sorgulayabilirsiniz:

nslookup example.com
dig example.com A
dig example.com MX +short
dig @1.1.1.1 example.com AAAA

nslookup Windows, macOS ve Linux'ta bulunur. dig macOS ve Linux'ta hazır gelir, Windows'a ayrıca kurulur. Son örnekte @1.1.1.1 ile hangi sunucuya soracağınızı seçersiniz. İki farklı sunucunun cevabı farklıysa önbellek ya da yayılma gecikmesi söz konusu olabilir.

Sık karşılaşılan DNS sorunları

Site açılmıyor ama IP ile açılıyor: Sorun büyük olasılıkla DNS'tedir. Başka bir çözümleyici deneyin.
Alan adını yeni taşıdım, bazı yerlerde eski site görünüyor: Eski kaydın TTL süresi dolana kadar beklemek gerekir. Taşımadan önce TTL'yi düşürmek bu süreyi kısaltır.
E-postalar gelmiyor: MX kayıtlarını ve SPF için TXT kaydını kontrol edin.
Yerel önbellek bozuk: Windows'ta ipconfig /flushdns komutu önbelleği temizler.

Sık sorulan sorular

DNS'i değiştirmek internetimi hızlandırır mı?

Bağlantı hızınız değişmez. Yalnızca alan adı çözme süresi değişebilir ve bu süre genellikle birkaç milisaniyeden ibarettir. Yavaş bir çözümleyiciden hızlı birine geçmek sayfaların ilk açılışını biraz çabuklaştırabilir.

DNS ile IP adresim arasında bağlantı var mı?

DNS alan adlarını adreslere çevirir. Sizin genel adresinizi belirlemez. Ancak hangi DNS sunucusunu kullandığınız bazı sitelerin sizi hangi sunucuya yönlendireceğini etkileyebilir, çünkü büyük hizmetler yakındaki sunucuyu seçmek için çözümleyicinin konumuna bakar.

Deneyin

DNS kayıtlarını sorgula